Współczesne winnice w okolicach Kazimierza Dolnego mogą wydawać się nowym elementem krajobrazu. W rzeczywistości winorośl rosła tutaj już kilkaset lat temu. Źródła dotyczące regionu wskazują, że w XVII i XVIII wieku winnice znajdowały się między innymi na zboczach Bochotnicy i Parchatki. Dzisiejszy rozwój lokalnego winiarstwa jest więc w pewnym sensie powrotem do tradycji, która zniknęła na długi czas.

Najpierw był handel na Wiśle

Historia Kazimierza Dolnego jest nierozerwalnie związana z rzeką. Od XVI do połowy XVII wieku miasto przeżywało okres wielkiego rozwoju dzięki handlowi prowadzonemu Wisłą. Towary spławiano w kierunku Gdańska, a charakterystycznym elementem miasta stały się spichlerze budowane w pobliżu portu.

Wisła łączyła region z dużymi europejskimi szlakami handlowymi. Zamożność miasta z tego okresu do dziś można odczytać w renesansowych kamienicach i zachowanych spichlerzach.

W tej rolniczo-handlowej przestrzeni pojawiła się również winorośl. Dokumenty opisujące lokalne tradycje podają, że w XVII i XVIII wieku uprawiano ją na zboczach Bochotnicy i Parchatki.

Stare winnice zniknęły, ale warunki pozostały

Historyczne plantacje nie przetrwały do współczesności. Zmieniały się klimat, gospodarka i znaczenie samego miasta. Kazimierz stracił z czasem rolę dużego portu handlowego, a pod koniec XIX wieku zaczął rozwijać się przede wszystkim jako miejscowość wypoczynkowa i artystyczna.

Nie zmieniły się jednak podstawowe elementy krajobrazu: Wisła, lessowe wzgórza, nasłonecznione zbocza i głębokie wąwozy. Gdy na początku XXI wieku polskie winiarstwo ponownie zaczęło się dynamicznie rozwijać, region okazał się naturalnym miejscem powrotu winorośli.

Współczesna winnica w okolicach Kazimierza Dolnego jest więc częścią znacznie dłuższej historii niż mogłoby wynikać z wieku dzisiejszych krzewów.

Współczesne odrodzenie rozpoczęło się w pierwszej dekadzie XXI wieku

W dokumentacji dotyczącej obszaru Kazimierz Dolny jako pierwszą współczesną winnicę wskazano plantację założoną w Rzeczycy w 2007 roku. Od tego czasu liczba niewielkich producentów w okolicy rosła wraz z rozwojem całego polskiego rynku wina.

W 2016 roku Kazimierz doczekał się własnego Winobrania

Symbolicznym potwierdzeniem powrotu tradycji było pierwsze Kazimierskie Winobranie zorganizowane w 2016 roku. Obchody rozpoczęły się w klasztorze franciszkanów, a następnie pochód z figurą św. Urbana – patrona winiarzy – przeszedł przez miasteczko na zamek.

Na miejscu prezentowano zarówno wina regionalne, jak i produkty winnic z innych części kraju. Organizatorzy już wtedy mówili o chęci stworzenia dorocznego święta lokalnego winiarstwa.

Co ciekawe, przy okazji wydarzenia wspominano także dużą winnicę istniejącą w Norowym Dole w latach 60. XX wieku. Historia uprawy winorośli w okolicy nie jest więc prostą linią – składa się z kolejnych okresów rozwoju, zaniku i powrotu.

Legenda Esterki połączyła się ze współczesną winnicą

Lokalna historia ma również bardziej romantyczny wymiar. Z ruinami zamku w Bochotnicy od dawna związana jest legenda Esterki, którą tradycja przedstawia jako ukochaną Kazimierza Wielkiego. Historycy podchodzą do wielu elementów tej opowieści ostrożnie, ale sama legenda stała się trwałą częścią kultury regionu.

To właśnie od niej nazwę zaczerpnęła Winnica Esterka. Gospodarstwo podaje, że pierwsze krzewy posadzono na słonecznym wzgórzu naprzeciwko ruin zamku w Bochotnicy. W ten sposób lokalna legenda została połączona z nową historią winiarską regionu.

Winnica może być jednym z punktów zwiedzania regionu

Enoturystyka dobrze pasuje do charakteru Kazimierza Dolnego, ponieważ większość osób nie przyjeżdża tutaj tylko po jedną atrakcję. Wyjazd łączy spacer, architekturę, przyrodę, lokalne jedzenie i krajobraz.

• historyczny Kazimierz Dolny przypomina o handlowej przeszłości miasta,
• Wisła pokazuje dawny szlak komunikacyjny regionu,
• lessowe wąwozy pozwalają zobaczyć wyjątkową budowę krajobrazu,
• Bochotnica dodaje historię zamku i legendy Esterki,
• winnice pokazują współczesne wykorzystanie lokalnych wzgórz.

Powrót winorośli pasuje do charakteru Kazimierza

Kazimierz Dolny od dawna buduje swoją tożsamość na połączeniu historii, krajobrazu i kultury. Winnice wpisują się w ten obraz w naturalny sposób. Nie powstają na anonimowym terenie przemysłowym, lecz wśród wzgórz, które od stuleci były wykorzystywane rolniczo i których krajobraz zmieniał się wraz z historią mieszkańców.

Najciekawsze jest jednak to, że współczesne winiarstwo nie jest prostą rekonstrukcją XVII-wiecznych plantacji. Dzisiejsze gospodarstwa korzystają z nowych odmian, wiedzy enologicznej, systemów certyfikacji i nowoczesnego wyposażenia. Stary pozostaje przede wszystkim krajobraz. I właśnie dzięki temu kieliszek lokalnego wina może być pretekstem do opowiedzenia historii znacznie starszej niż sama butelka.